Đạp xe khám phá đất dừa Cẩm Thanh

Trong khuôn khổ Festival di sản Quảng Nam, hành trình Famtrip “Khám phá Cẩm Thanh” bằng xe đạp với lộ trình vòng quanh làng quê Cẩm Thanh diễn ra ngày 24-6 tại xã Cẩm Thanh (TP Hội An, Quảng Nam).

< Thưởng ngoạn vẻ đẹp của rừng dừa Bảy Mẫu.

Những thành viên tham gia tour khám phá thuộc các công ty lữ hành đã được hòa mình vào không gian thanh bình, đậm chất quê của xứ dừa Bảy Mẫu. Xuất phát điểm từ Trường tiểu học Huỳnh Thị Lựu, khách lữ hành thong dong đạp xe vòng qua bến đò Cẩm Thanh và đã có những trải nghiệm thú vị khi dừng chân tại cơ sở chế biến nước mắm truyền thống Tư Tài, một cơ sở chế biến nước mắm có tiếng ở TP Hội An.

< Tham quan cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống Tư Tài.

Sau đó, đoàn xe đạp nối nhau khám phá con đường ven sông được bao quanh bởi rừng dừa nước Bảy Mẫu thuộc thôn 2 và thôn 3 (xã Cẩm Thanh).

Không chỉ được đắm mình trong màu xanh ngắt um tùm của những rừng dừa bạt ngàn, du khách hiểu biết thêm về làng nghề tranh tre nhà lá, làng nghề mới được phục dựng trong thời gian gần đây.

< Trên chiếc xe đạp, những thành viên tham gia hành trình “Khám phá Cẩm Thanh” đã có những cảm nhận mới lạ.

Cập bến Hói Lăng (thôn Vạn Lăng), hòa mình vào không gian của một miền sông nước, trù phú tôm cá, trên chiếc xe đạp, những thành viên tham gia hành trình “Khám phá Cẩm Thanh” lại có những cảm nhận mới lạ khi len lỏi vào sâu hết mọi ngõ xóm của làng chài.

Du lịch, GO! - Theo Thanh Ba (Du Lịch Tuổi Trẻ)

Read More

Gặp một “đại sứ” du lịch ở Pakistan

(Giải trí) - Hiện tượng chặt chém du khách luôn xảy ra ở các quốc gia bắt đầu phát triển du lịch. Nhưng cách chị Salah dạy cho anh chạy xe tuk tuk một bài học về sự “chặt chém” khiến tôi cảm thấy ấm áp trong những ngày đông rét mướt ở Pakistan.

Tôi vẫn hy vọng phòng nội vụ của tỉnh Khyber Pakhtunkhwa cấp giấy thông hành sớm cho phép tôi vào thung lũng Swat bởi phong cảnh thiên nhiên nơi đây tuyệt đẹp. Nằm ở biên giới giữa ba nước Afghanistan, Ấn Độ và Pakistan nên Swat là vùng cấm đối với du khách nước ngoài. Dù được sự trợ giúp nhiệt tình của anh Ullah – người làm trong phòng nội vụ – nhưng tôi vẫn phải chờ ít nhất ba ngày sau mới có giấy phép được cấp bởi quân đội Pakistan. Không có nhiều thời gian ở Pakistan, tôi quyết định bỏ Swat đi Lahore bằng chuyến xe buýt lúc 14 giờ của hãng xe Daewoo – Hàn Quốc.

Cách đầu tư của một hãng xe

Từng đi xe buýt chất lượng cao ở một số quốc gia tiên tiến khác, nhưng tôi phải khâm phục cách quản lý của người Hàn Quốc khi liên doanh với Chính phủ Pakistan thành lập công ty vận tải tại đây. Với câu slogan “Dream Journey – chuyến đi mơ ước”, hãng xe Daewoo khiến tôi có cảm giác là đi máy bay hơn là đi xe buýt. Một trang web được thành lập để khách có thể mua vé, check in và đặt số ghế ngồi trên xe. Từ cách đưa hành khách ra ga số mấy, tag và biên nhận hành lý, nhận hành lý ở quầy nào… giống như là một chuyến bay đang vận hành.

Bên trong xe, một cuốn tạp chí mang tên Hamani Manzilen được xuất bản hàng tháng luôn đặt trước mặt hành khách để đọc giải trí. Hộp bánh được thiết kế chuyên nghiệp phát cho hành khách nhấn mạnh biểu tượng Daewoo giống như các hãng hàng không áp dụng trên đường bay ngắn.

Cứ một tiếng đồng hồ, cô tiếp viên đi phục vụ nước một lần và cho phép hành khách có nhiều sự lựa chọn khác nhau về thức uống. Cứ khoảng một tiếng rưỡi, anh tài xế lại thông báo với hành khách số kilômét đoạn đường đã đi qua, còn khoảng bao lâu sẽ đến thành phố tiếp theo. Ngôn ngữ được thông báo bằng hai thứ tiếng: Urdu và tiếng Anh. Thật là ấn tượng!

Hãy là những người bản xứ tốt bụng

Tôi đến Lahore sau sáu tiếng đi xe từ Peshawa. Lahore đang những ngày mùa đông, nhiệt độ ban đêm xuống chỉ còn 8 độ. Mặc cho đội quân xe tuk tuk bao lấy tôi và nói tiếng Anh khá sõi, nhưng tôi vẫn thoát ra ngoài bến xe để tìm một tuk tuk khác. Tôi đưa tên khách sạn cần đến trong khu phố cũ để anh tuk tuk đang trờ xe đến chở đi.

Dù không biết tiếng Anh, nhưng anh ta cứ kêu tôi lên xe và sẽ thoả thuận giá cả sau. Cái nháy mắt của một anh tuk tuk khác nói sõi tiếng Anh với anh tuk tuk khiến tôi hiểu rằng tôi sẽ bị “chém” về giá cả.

Trời tối, tôi cũng không định hình được khoảng cách xa như thế nào. Anh tuk tuk đưa ra giá 1.200 rupee, cò kè qua lại, tôi đạt thoả thuận 1.000 rupee. Anh tài xế tuk tuk lại không biết đọc chữ, nên cũng không biết khách sạn của tôi nằm ở đâu. Anh ghé vào một tiệm ăn ven đường để hỏi thăm có ai biết tiếng Anh giúp tôi.

Chị Salah, một nhân viên ngân hàng đang dùng bữa trong tiệm, sau khi giới thiệu với tôi đôi điều và rồi nét giận dữ đã thể hiện trên khuôn mặt của chị khi biết rằng anh tuk tuk sẽ nhận tôi 1.000 rupee. Chị cao giọng để nói anh tuk tuk bằng ngôn ngữ địa phương. Anh này cũng không vừa gì khi hầm hố gân cổ cãi lại. Mọi người xúm lại đông đúc để xem.

Tôi cũng không hiểu họ nói gì, nhưng qua thái độ và cử chỉ tôi đoán ra rằng chị đang bênh vực cho tôi. Chị quay qua nói với tôi: giá từ đây vào khu phố cũ chỉ 300 rupee mà anh ta lại lấy của tôi đến 1.000 rupee! Bằng giọng sắc bén, tôi thấy anh tuk tuk bắt đầu bị chị khuất phục. Anh ta trở nên lúng túng và dường như lấy lý do một vợ bốn con ra để bào chữa với chị.

Thấy tình cảnh cũng tội, tôi nói với chị Salah: “Tôi sẽ trả anh ấy 500 rupee cho ổn thoả đôi đường”. Bằng sự nghiêm khắc, chị nói với tôi rằng: “Hãy im lặng, để tôi dạy anh ta một bài học về sự chặt chém”. Cuộc tranh cãi cũng đến hồi kết thúc khi anh ta xin lỗi chị. Chị lại nhẹ nhàng hướng dẫn anh ta sau một cuộc điện thoại với bạn của chị. Chị Salah quay sang tôi: “Tôi không biết khách sạn của bạn nằm ở đâu, nhưng tôi đã hướng dẫn anh ta tìm một khách sạn giá rẻ, an toàn để bạn tiện đường đi lại ở khu phố cũ. Khi đến nơi hãy gọi điện thoại cho tôi và chỉ trả 300 rupee cho anh tuk tuk”.

Anh ta đưa tôi đến khách sạn sạch đẹp chỉ dành cho người Pakistan với giá chỉ 10 USD. Tôi tip 100 rupee nhưng anh kiên quyết không nhận. Bằng ngôn ngữ hình thể, anh ta ra dấu hiệu cho tôi hiểu rằng, chính chị Salah không cho phép anh ta nhận thêm bất cứ đồng nào.

Dù rằng những khuyến cáo là Pakistan không an toàn, nhưng cách hành xử của chị Salah khiến tôi nhiều vương vấn và thòm thèm quay lại quốc gia này. Trong mắt tôi, chị Salah đã là một “đại sứ du lịch”.

Du lịch, GO! - Theo Nguyễn Chí Linh (Báo Sàigòn Tiếp Thị), ảnh internet

Read More

Độc đáo nhà trình tường vùng cao

Hàng trăm năm qua, đồng bào các dân tộc Hoa, Tày, Nùng ở các huyện vùng cao Sơn Động, Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đã biết đến kỹ thuật làm nhà trình tường từ những vật liệu thô sơ là đất sét và sỏi. Những nếp nhà độc đáo này hiện còn rất ít, có nguy cơ mai một trong cuộc sống hiện đại.

Xây nhà là một trong những việc quan trọng nhất của cuộc đời con người. Như người Việt xưa vẫn nhắc 3 việc lớn "tậu trâu, cưới vợ, xây nhà" để nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây cất nhà cửa. Đồng bào Hoa, Tày, Nùng ở các huyện vùng cao tỉnh Bắc Giang cũng vậy, để xây một ngôi nhà phải chuẩn bị rất kỹ lưỡng từ tiền bạc, vật liệu xây dựng đến việc mời thầy bói chọn đất, xem tuổi, hướng nhà, nhằm ngày tốt khởi công.

Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ mọi thứ cần thiết, ngày tốt gia chủ làm lễ động thổ (hạ móng nhà). Lễ cúng gồm có xôi, gà, thịt lợn luộc đem dâng tế thần thổ địa…cầu mong sức khỏe, tiền tài sẽ đến với những người sống trong ngôi nhà mới. Móng nhà được đào vuông vắn sâu từ 0,5 m đến1,2 m, tùy kết cấu của ngôi nhà.

Vật liệu chính để tạo nên những bức tường trình vững chắc là loại đất sét đỏ mịn, kết hợp với sỏi trắng thu lượm trên các triền đồi. Hai loại vật liệu này được nhào kỹ với nước tạo nên một hỗn hợp có độ kết dính cao, sau đó đổ vào khuôn gỗ bề rộng khoảng nửa mét, dài một mét, rồi dùng chày giã cật lực đến khi đất, đá liền khối không tơi vỡ.

Cứ thế đợi lớp này khô lại dỡ khuôn chồng lên lớp khác theo chiều cao và độ dài của tường nhà đã định. Trong lúc chờ tường khô, người ta dùng những cây gỗ tốt ngâm dưới ao hồ hàng năm trời để diệt trừ mối mọt, sau đó đục đẽo làm vì, kèo, cột… Những người làm nhà phải là người có sức khỏe dẻo dai, thời gian hoàn thành ngôi nhà kéo dài nhiều tháng có khi đến một năm.

Những ngôi nhà kiểu này có kiến trúc khá đa dạng, thường là có ba gian, gian giữa bên trên để bàn thờ tổ tiên, bên dưới là một bộ bàn truyền thống dùng để tiếp khách. Các gian còn lại chia thành các buồng theo ý muốn của gia chủ, cộng thêm một gian chái bên hông nhà để chứa nông sản. Nhà trình tường có đặc tính ấm về mùa đông, mát mẻ về mùa hè, có tuổi thọ cao nhưng dễ sập khi bị ngâm nước nhiều ngày, vì thế đồng bào nơi đây thường chọn nơi cao ráo để xây dựng.

Hàng trăm năm trôi qua, nhiều ngôi nhà trình tường ở các huyện vùng cao này vẫn vững chãi, không cần đến xi măng sắt thép mà giữ nguyên vẻ đẹp đơn sơ, mộc mạc.

Nhưng nhà trình tường hiện tại ngày càng ít đi do nhu cầu cuộc sống và ít nhiều có sự xuống cấp, nhiều người dân đã dỡ bỏ đi xây những căn nhà mới hiện đại hơn.

Anh Phùn Văn Thi, ở xã Biển Động, huyện Lục Ngạn vừa bán đi bộ khung nhà bằng gỗ sến với giá 200 triệu đồng,tiết lộ lý do anh không muốn ở nhà Trình nữa. “Tôi muốn cất một ngôi nhà mới sạch sẽ, khang trang hơn. Nhà Trình vừa lạc hậu lại thường xuyên bị bụi bẩn do các mảng tường lâu ngày bị bong tróc” – anh nói.

Tuy nhiên, vẫn còn có những người lưu giữ được nét đẹp truyền thống, đứng trước ngôi nhà do cha mẹ chồng để lại. Bà Trần Thị Hoa, dân tộc Tày, cho biết: “Ngôi nhà này tuy cũ nhưng ấm cúng, vẫn đảm bảo sinh hoạt gia đình nên dù sau này có điều kiện tôi cũng không muốn xây mới”.

Tiếp khách trong ngôi nhà Trình mát rượi rộng khoảng 70 m2 xung quanh trồng đầy cây mơ, cây mận. Cụ Lâm Văn Khả, 72 tuổi người dân tộc Nùng ở xã Chiên Sơn, huyện Sơn Động, vui vẻ khoe: “Nhà này bố tôi dựng từ hồi còn thanh niên, hơn trăm năm rồi mà vẫn tốt lắm, mùa đông thì ấm, mùa hè thì mát như mùa thu. Bộ kèo, cột làm bằng lõi gỗ lim đỏ này có người đến hỏi mua với giá hơn 300 trăm triệu đồng nhưng tôi không bán”. Cụ Khả là một trong số ít những người còn hoài niệm với những giá trị truyền thống của dân tộc mình.

Vương quốc trình tường
Ngôi nhà trình tường đẹp nhất cực Bắc
Ngắm nhà trình tường trên Y Tý

Du lịch, GO! - Theo Ngọc Thiện (Người Lao Động), internet

Read More

Theo dấu Sơn Nam - Kỳ 4: “Cọp nước” miền Tây

Màu da vằn vện của nó chờn vờn xuyên qua bóng nước nhìn hung tợn như cọp beo nên người dân gán cho cái tên là cọp nước hay beo nước.

Cá nào rình bắt chim ăn thịt ?

< Cá bông ngày nay được nuôi bán thịt nên hiền như cá lóc đồng.

Khi biên khảo tập sách Đồng bằng sông Cửu Long nét sinh hoạt xưa, nhà văn Sơn Nam có nhắc đến chuyện khó tin, rằng con ó đáp xuống sông, dùng móng nhọn bắt cá, nhưng bị cá to đớp lại, ó bị trói chân kêu la thảm thiết làm mồi cho cá.
Còn trong truyện Con cá chết dại ông miêu tả cái xứ mà cá lóc đớp mồi đùng đùng nhưng gặp ngay mùa cá dại, lũ cá lóc chết trôi lờ đờ đen cả bờ sông gây hiếu kỳ người đọc.

Miệt sông nước thiếu gì cá to nhưng là cá hiền, vậy loài cá nào rình bắt chim dữ ăn thịt? Ông Võ Xên, ngụ ở An Giang được phong tặng “thần đèn” do có biệt tài chỉnh nhà nghiêng lún cho biết ông Sơn Nam đâu có viết quá, cá dữ đó là cá bông gấm hay còn gọi là “cọp nước”. Ông cười: “Tôi đã già nhưng vẫn mê chuyện con cua, con cá đồng quê bởi nó là phần hồn, là thời thơ ấu khó phai”. Ký ức xưa cuộn trào đưa ông già 73 tuổi về thời niên thiếu.

Ngày ấy, ông Võ Xên mê tôm cá nên hay theo các lão ngư ở H.Thoại Sơn đi rình đâm cá bông gấm trong mùa nước nổi. Ông Xên nhớ lại: “Nó dài hơn 1 thước như  khối gỗ súc, da vằn vện, khi bơi lội nhìn sắc bông nó chờn vờn đáng sợ nên người ta gọi là cọp nước. Nó dữ lắm, gặp vật gì đang lội nó sấn lại táp”. Để bắt được cá, người ta lấy lao phóng, bị lao ghim vào da thịt, cá bỏ chạy kéo theo cây lao có buộc dây thừng dài đã cột chặt vào thùng to. Khi cá đuối sức người ta mới vây bắt, xẻ thịt bán bởi thịt cá rất ngon. Theo ông Xên, mật cá bông gấm càng lớn càng ngọt, người ta lấy mật chà lên thịt cá nào thì miếng thịt cá đó đem nấu ăn ngọt lự.

Ngư dân Sáu Kỷ (ngụ thị trấn Chợ Vàm, H.Phú Tân, An Giang) nhớ lại ngày xưa người ta quây cái tum trên cánh đồng ngập nước, sau đó lấy dây buộc chân con vịt to và thả ra cho vịt bơi lội gần tum. Khi thấy nước tự nhiên đục người săn cá núp trong tum biết cá bông gấm đang lội tới ăn vịt bèn cầm cây mũi chĩa thủ thế chuẩn bị đâm...

Nhà biên khảo Liêm Châu (89 tuổi), người được xem là pho sách sống vùng Thất Sơn (An Giang) nghi vấn cá bông gấm hay còn gọi là cá hồng vện là loài thủy quái từng gây kinh hoàng sông nước. Theo ông Châu, nếu người ta tin rằng con lươn sống lâu mặt hóa thành chồn thì hồng vện sống lâu năm mặt dữ như cọp beo. Ông Liêm Châu nhớ lại: “Té sông hay bơi qua sông gặp bầy hồng vện chừng vài con là bị chúng bu tới xâu xé. Mũi chúng thính nhạy với mùi máu, để diệt chúng người ta lấy trái bí đao già luộc chung với dây thuốc cá liệng xuống sông. Ruột bí đao giữ nhiệt độ lâu nguội, cá nuốt vào vừa bị trúng độc dây thuốc cá vừa bị cháy ruột chết. Những con hồng vện khác bu lại xâu xé xác cá cũng bị trúng độc chết theo...”. Theo ông Liêm Châu, ngày nay ở kinh rạch còn hồng vện nhưng cá rất nhỏ do lớn chưa kịp đã bị bắt.

Khiếp con bống mú

“Thần đèn” Võ Xên nói nhắc đến cá dữ mà bỏ qua cá bống mú là thiếu sót. Ông Xên nói lúc đọc truyện Cá bống mú của nhà văn Đoàn Giỏi (nổi tiếng với truyện Đất rừng Phương Nam), ông ngạc nhiên cá bống Vàm Rầy bộ dữ lắm sao mà nuốt cả người. Sau đó, ông Xên cùng bạn bè xuống Vàm Rầy, Hà Tiên công việc. Trong đoàn có người làm rơi vật dụng xuống kinh Vàm Rầy, anh này toan nhảy xuống kinh vớt thì nghe người dân la bài hải: “Coi chừng cá bống mú táp chết”. Theo ông Xên, trong truyện Đoàn Giỏi tả cá bống mú Vàm Rầy to bằng gian nhà một căn, hớp một hơi nuốt người vào bụng như cá lia thia đớp lăng quăng là hơi quá. Thực tế chúng dài khoảng 2 - 4 thước, chó mèo, gà vịt rớt xuống kinh làm mồi ngon cho chúng, còn người ta đang tắm thấy bóng chúng nhảy lên bờ liền.

Tôi ra Vàm Rầy, cái xứ mà xưa kia người dân thưa thớt, cọp đi để lại dấu chân, rắn hổ mây bò thành lằn, voi ỉa cứt còn nóng nay đã thành đường lộ,  đường làng lót đan. Người dân chỉ bà Nguyễn Thị Út (63 tuổi, ngụ ấp Giồng Kè, xã Bình Sơn, H.Hòn Đất, Kiên Giang) là dân cố cựu xứ này từng sống bằng nghề bắt cá. Bà Út gật gù nhớ lại ngày xưa người dân xóm này rất sợ cá mập, bống mú. Bà Út nói: “Hồi còn trẻ tôi cùng nhiều người trong xóm đi bắt cá, neo mình dưới nước bị bống mú, cá mập đớp bị thương hoài, có người bị cá táp cụt tay, cụt ngón chân...”.

Theo ông Võ Xên, cá lóc bông ngày nay là hậu duệ cá bông gấm được người ta nuôi bán thịt, con vài ký là bán nên tính hoang dại cũng giảm dần. Còn cá bống mú ngày nay nhỏ hiền như truyện Tấm Cám ngày xưa chẳng dọa được ai. Những con cá từng gây kinh hoàng cho người dân nay ẩn tích dưới đáy sâu.

Mà đâu gì con bống mú hay bông gấm, truyện Con cá chết dại mà Sơn Nam viết ở xứ nước mặn ngọt U Minh mỗi năm có một mùa cá dại nay cũng lạ dần. Vào mùa đó nước mặn cuối năm tràn vô rạch, bao nhiêu cá lóc nước ngọt bị say nước mặn, cuống cuồng bơi trốn không kịp chết trôi lờ đờ cho người ta vớt xác. Nhà báo Phan Trọng Ân (Báo An Giang) nhớ lại: “Câu chuyện trên đâu lạ gì với người dân Bảy Núi, bởi mùa cá dại ở miệt này xảy ra vào khoảng tháng 10 âm lịch, do nước cỏ có chứa phèn chua chảy ra làm cá tôm bị xốn, bị nổ mắt nên chúng ngoi đầu nổi lờ đờ trên nước cho người ta xúc, lấy chĩa đâm...”. Bây giờ mùa cá dại ở An Giang mới đó đã là chuyện xưa, con cá chết dại giờ còn chăng ở miệt nào đó trong cõi tâm thức của những người yêu mến Sơn Nam.

(Còn tiếp)
Kỳ 1 - Kỳ 2 - Kỳ 3 - Kỳ 4 - Kỳ 5 - Kỳ 6

Du lịch, GO! - Theo Thanh Dũng (báo Thanh Niên), internet

Read More

Theo dấu Sơn Nam - Kỳ 3: Thầy võ và tướng cướp

Thời trai trẻ Sơn Nam từng chạm mặt võ sĩ lừng danh cùng tướng cướp khét tiếng cuối trời Nam. Và hai nhân vật ấy đã hóa vào trang sách.

Võ sĩ Sáu Cường

Truyện Vẹt lục bình trong tập truyện ngắn Biển cỏ miền Tây miêu tả địa danh Tràm Trốc là nơi lục bình trôi thành dề dày bịt trên sông rạch làm thối lòng dân thương hồ qua giáp sông này. Nhân vật là Hai Cần và lão Ngượt chèo tới đây đuối quá bỏ xuồng lội vào bờ.

Dân địa phương an ủi Hai Cần dù anh khỏe, nhưng bậc võ sĩ vô địch Trà Vinh là Sáu Cường cũng thua lục bình. Nghe đồn ông từng xuống đây, thử chạy như bay qua chỗ giáp lục bình, bị sụp chân té xuống uống nước tưởng chết luôn...

Nhiều thầy võ đọc tới đoạn này nói ông già gan trời dám bẹo gan Sáu Cường, ông Cường mà sống lại, tung vài cước hồn vía Sơn Nam chẳng còn. Nhưng Sơn Nam đâu dám “vuốt râu hùm” bởi hồi trẻ ông đã kính trọng thầy võ này. Trong hồi ký từ U Minh đến Cần Thơ, Sơn Nam bày tỏ: “Năm ấy ở Rạch Giá bày ra hội chợ có tiết mục cuộc đánh võ khiêu khích, võ sĩ quyền anh người da màu là Kid Chocolat đấu với võ sĩ Sáu Cường. Chocolat tìm cách nhập nội đánh những đòn móc quai hàm rất lợi hại, nhưng Sáu Cường đã dùng ngón đá ngàn cân, phòng thủ từ xa. Chocolat trúng cước té lăn cù nhưng ngồi dậy nhanh chóng, xốc tới đánh móc. Rốt cuộc, Sáu Cường thắng điểm rồi đi một đường quyền khá đẹp”. Nhà văn hâm mộ: “Cường cao ráo, tay chân khá dài, thỉnh thoảng nhảy cao như con chim đại bàng. Xem ông đấu, tôi và bao khán giả khác lấy làm hãnh diện cho dân tộc”.

< Cầu Tiểu Cần nơi hùm thiêng Sáu Cường thúc thủ.

Vậy Sáu Cường là ai? Đó là Nguyễn Phước Cường, quê ở Tiểu Cần (Trà Vinh), được mệnh danh là “thần cước” Nam kỳ. Tên tuổi Sáu Cường vang dội khắp Nam kỳ khi liên tục thượng đài hạ gục các đấu sĩ bằng đòn liên hoàn cước dũng mãnh. Một trong những trận đấu với võ sĩ khét tiếng Anthuong Chay (Thái Lan) rất giỏi đòn tay và chân đã tô điểm thanh danh Sáu Cường khi ông hạ gục đối phương bằng cước pháp. Các thầy võ đoán sở dĩ Sáu Cường giỏi tảo phong cước vì trời phú cho ông hai bàn chân to lớn dị thường.

Thầy giỏi có trò hay nhưng không ai biết Sáu Cường thọ giáo từ đâu. Theo nhà báo Lê Thanh Nguyên, nguyên Trưởng phòng Báo Lao Động khu vực ĐBSCL, thì: “Sáu Cường mê võ thuật và tự luyện tập, ông đào hố trồng cây chuối trong hố rồi tập phóng mình nhảy lên hố. Khi đôi chân búng đất bay vọt khỏi miệng hố như chim, ông tập đá quét các thân chuối, luyện đến lúc tung cú đá liên hoàn gãy rạp hàng loạt thân cây chuối ông Cường xuất môn đấu võ đài”.

Võ sĩ Sáu Cường sau  tham gia cách mạng chống Pháp trở thành cái gai trong mắt nhà cầm quyền. Sợ các thầy võ khác bị ông tác động nên Pháp cho người theo dõi. Năm 1946, mật thám dọ được nơi ông ẩn náu đã huy động lực lượng vây bắt. Sáu Cường tả xung hữu đột nhưng sức người thua súng đạn, ông bị Pháp tử hình tại Trà Vinh sau vài tháng biệt giam.

Tướng cướp Đơn Hùng Tín

< Ông Liêm Châu - người có mối duyên với Sơn Nam.

Thời Pháp thuộc, đồng bào miền Tiền Giang, Hậu Giang đều nghe danh Đơn Hùng Tín. Trước khi đánh cướp, Tín báo trước ngày giờ để gia chủ đề phòng. Khi quân cướp rút, chẳng ai dám hó hé tố cáo hoặc truy nã. Du đãng Tín thường vượt ngục phá khám hoặc được quan trên... tha bổng. Vì vậy dư luận cho rằng có nhiều ông hương chức hội tề hoặc ông cò Tây đã bí mật làm tay chân cho Tín vì sợ anh ta, vì tham của hoạnh tài (trích Đơn Hùng Tín chào đời - Hương rừng Cà Mau).

Theo nhà văn Trịnh Bửu Hoài, lúc viết bài này Sơn Nam đã nhiều lần tới Châu Đốc trốn Pháp. Tại đây nhà văn đã ở nhờ nhà bạn học cũ là Liêm Châu. Lúc đó Đơn Hùng Tín là nhân vật lục lâm cát cứ vùng Bảy Núi, nhưng chỉ cướp của nhà giàu giúp người nghèo, không sát nhơn đoạt của, không đánh cướp trong vùng Bảy Núi.

Giữa Liêm Châu và Sơn Nam có mối lương duyên. Liêm Châu sinh năm 1924, lớn hơn Sơn Nam 2 tuổi, nhưng một người vùng biển, một người vùng núi lại cùng học chung Trường Collège de Cantho kể từ năm 1940. Sau đó, Sơn Nam lên Sài Gòn đi viết báo, viết văn, còn Liêm Châu về dạy học ở Châu Đốc và viết biên khảo. Ông Châu kể: “Tôi mê tướng cướp hào hiệp này nên hay kể Sơn Nam đây là tướng cướp khinh tài trọng nghĩa. Bản thân tôi hồi đó đã viết thiên truyện Ngũ hổ Đơn Hùng Tín lấy bút danh là Châu Sơn Lâm và nhờ Sơn Nam, nhà thơ Kiên Giang gửi báo Điện Tín đăng nhiều kỳ, bạn đọc thích lắm. Sau này tôi tổng hợp truyện Ngũ hổ Đơn Hùng Tín gồm 5 tập viết theo phong cách kiếm hiệp, một tập hơn 300 trang đem in, năm 1991 một nhà xuất bản ở TP.HCM đã in trước 3 tập trả tôi nhuận quyền là 1 triệu đồng. Nhưng sau đó, gặp ngay đợt sách kiếm hiệp Kim Dung in lậu ồ ạt nên bộ sách này chựng lại”.

< Toàn cảnh núi Cấm, nơi được xem là thiêng liêng hiểm địa.

Ngày nay Đơn Hùng Tín vẫn là đề tài cho sách báo, tạp văn khai thác như Tín bị Pháp bắt thủ tiêu ở Cù lao Rồng, Tiền Giang hay Tín ẩn náu trên núi Cấm và chôn giấu kho báu trong hang, Tín luyện bùa thiên linh cái, luyện phép gồng nên đao thương bất nhập... Những tư liệu ấy đều trích dẫn từ Sơn Nam và Liêm Châu rồi pha trộn phóng đại thêm. Nhưng Sơn Nam với sự tinh tế và chứng nghiệm thực tế nên không sa đà các tiểu tiết, hư cấu. Ông hóm hỉnh viết Tín là người nông dân bình thường nhưng yêu nước, đi làm tướng cướp vì không chịu cúi đầu trước Pháp, bị súng bắn nhưng đạn xuyên qua mà không chết nên đàn em tin Tín có bùa linh. Sơn Nam thừa biết Tín là người khinh tài, giúp đỡ dân nghèo thì làm gì có châu báu giấu ở núi Cấm, nơi Tín ẩn cư là núi Trà Sư sát biên giới chứ nào ở núi Cấm như đồn đoán...

(Còn tiếp)

Kỳ 1 - Kỳ 2 - Kỳ 3 - Kỳ 4 - Kỳ 5 - Kỳ 6

Du lịch, GO! - Theo Thanh Dũng (báo Thanh Niên), internet

Read More

Theo dấu Sơn Nam - Kỳ 2: Cây huê xà bí ẩn

Cây huê xà là cây gì? Có thật hay bịa đặt? Nó có lợi hay có hại? Câu hỏi ấy luẩn quẩn trong tâm trí biết bao người yêu thích Sơn Nam về loài cây bí ẩn trị rắn độc.

Bí ẩn huê xà

Ở rạch Thuồng Luồng vừa có thầy Hai Rắn nổi danh do tài nghệ siêu phàm trị rắn độc cắn, điều khiển được mãng xà vương. Năm Điền là thầy rắn lừng danh nay lu mờ trước Hai Rắn đã nảy sinh mối thâm thù. Năm Điền nào biết điều khiển rắn, bèn xúi con gái là Lài yêu đương với Lợi, con trai Hai Rắn để moi “bùa” quy phục rắn. Lợi tiết lộ cha nó dùng 5 thứ thuốc nhưng thứ chính là cây huê xà nên rắn độc ngửi hơi sợ, ê răng ê mỏ. Nghe con thuật lại, Năm Điền thấy tên cây lạ quá ngỡ thằng Lợi nói gạt. Vì háo danh, thầy Năm kéo theo con Lài thử độc và cả hai bị rắn cắn chết do thiếu vị thuốc huê xà (trích Cây huê xà - Hương rừng Cà Mau).

Trong truyện, Sơn Nam thông qua nhân vật tiết lộ cây huê xà hiếm có, mọc trên chót núi Cấm (nay thuộc xã An Hảo, H.Tịnh Biên, An Giang). Ông Nguyễn Thiện Chung, Chủ tịch Hội Đông y H.Tịnh Biên, nói: “Cây huê xà trị rắn cắn có thật, nó mọc rất ít trên núi, nên khó ai tìm”. Miệt Thất Sơn ngày đó hoang vu lắm, loài rắn độc như chàm quạp, hổ mây, cạp nong, hổ chuối, lục đuôi đỏ... tung hoành tạo nên cuộc chiến sinh tồn âm thầm giữa người và rắn. Tùy theo loài rắn mà các thầy rắn dùng thuốc, dùng ngải, dùng bùa, dùng sừng dinh... chống trả. Bây giờ rừng rú nhường bước dân cư đông đúc nhưng năm nào cũng có người tử vong, bị trúng độc do rắn cắn. Thế nhưng, nghe tả cây trị rắn độc tên huê xà màu sắc vằn vện như da rắn, dây mút tròn, người già, thầy rắn đều lấy làm lạ. Họ trầm ngâm nếu có biết cây thần sầu đó thì nhiều người sống trên núi Cấm và miệt Thất Sơn đâu uổng mạng vì rắn.

Mấy cụ khuyên đâu thử về Ba Chúc (H.Tri Tôn) hỏi các thầy rắn có trồng cây ấy. Những năm 1990 vùng này rắn còn lềnh khênh, ban đêm rắn rượt chuột chạy trên mái nhà. Nhiều rắn lớn nằm sau nhà gáy le te như gà nghe lạnh người, con nít mà chiều tối huýt sáo rắn độc nghe bò vào nhà cả bầy... Một thầy rắn tên T. vừa giải nghệ nhà ở núi Dài thú thực ông và nhiều thầy rắn có nghe nhưng chưa đủ “nhỡn lực” tìm ra cây huê xà. Ông T. kể mỗi người theo nghề rắn có “bí kíp” và thờ tổ theo cách riêng. Như bản thân ông đã nuôi cặp rắn hổ mây để phù hộ, lần đó như thường lệ cho rắn ăn bất ngờ chúng đớp lại, biết “rắn phản chủ” báo điềm dữ nên ông tạ tổ, phóng sinh cặp rắn vào rừng, đoạn tuyệt với rắn.

Hỏi nhiều thầy rắn, cụ lão người ta chỉ dẫn mơ hồ. Tưởng không có duyên với Sơn Nam thì có người khuyên nên gặp Bảy Phong (Lê Thanh Phong,  55 tuổi), người đi săn thuốc rừng số một ở An Giang. Nếu ông Phong không biết nơi cây huê xà mọc thì nên bỏ cuộc, hỏi thêm ai cũng vô ích. Nhưng gặp ông Phong cũng khó vì ông đi rừng nhiều hơn ở nhà và đó là người rất kiệm lời, bí hiểm...

Cây tổ trị rắn

Sau nhiều lần hẹn mới gặp được cao nhơn săn thuốc rừng.  Ông Phong chậm rãi: “Huê xà có nhiều loại, trong đó cây huê xà có bông trắng và bông đỏ là công dụng nhất. Cây huê xà bông đỏ được những người bắt rắn, thầy rắn gọi là “cây tổ” vì rắn độc rất sợ cây này”. Ông Phong cho biết nơi có cây huê xà mọc gần đó rắn độc không dám bò, ở vùng trung du người ta gọi nó là cây gió lửa vì bông huê xà màu đỏ rực rất đẹp, cách 4 tháng chúng lại trổ bông. Ông Phong nói: “Huê xà ghê gớm lắm, người đang bị rắn cắn nhai lá hay bông không sao, còn người thường nhai huê xà bị bỏng lưỡi, bỏng miệng như nuốt nước sôi. Tôi từng dùng huê xà giúp một số người bị rắn cắn, cho họ nhai lá xong thấy người mát lạnh, sau đó lấy xác lá đắp lên vết cắn, phối vài vị thuốc thì nọc độc tan hết. Cây hiếm và khó tìm nên tôi đã lấy giống đưa bạn bè ở An Giang nghiên cứu trồng thử, tìm hiểu thêm công dụng trị các bệnh khác”.

Ông Phong phục lắm, nói các thầy rắn giấu tuyệt kỹ, bí truyền phương thuốc cho đệ tử ruột để giữ danh “thầy rắn” hay cao nhơn trị rắn, vậy không hiểu sao Sơn Nam vẫn moi được bí mật vị thuốc cây huê xà. Ngoài ra, cây huê xà bí ẩn và ít được biết do các thầy rắn không phổ biến vì sợ có lỗi với “tổ”, vì công dụng thần bí của chúng làm người ta hám lợi, hám danh đi săn lùng làm “bùa hộ thân” tàn sát rắn gây sát nghiệp. Rắn nào thù oán với người, tạo hóa ban cho các loài cây thuốc để khắc chế nộc độc chứ không dùng chúng lạm sát rắn, những người lợi dụng nghiệp tổ rốt cuộc bị quả báo phản bùa, phản thuốc, chết vì rắn cắn là cái oán nghiệt của nghề rắn.

Ông Phong nói ngày xưa miệt vườn sinh đẻ có bà mụ đỡ, bệnh có thầy lang lo, rắn độc có thầy rắn trị. Ông Phong nghiêm túc: “Bây giờ khoa học tiến bộ nên bị rắn độc cắn đưa vào bệnh viện điều trị, cách trị rắn như cây huê xà bị xem là huyền hoặc. Nhưng hàng chục năm trước, miền Tây rừng rú, rắn độc có khắp nơi, nó vào tận nhà, vào tận buồng ngủ, nó cắn người tước đi bao nhiêu nhân mạng. Thời buổi đó các thầy rắn xuất hiện là thuận lẽ tự nhiên, họ dùng các cây cỏ, cây thuốc giành giật mạng sống với nhiều phương cách bí hiểm, dị thường nên người đời cho là huyền bí, siêu nhiên”.

Cây huê xà cùng thầy rắn miệt vườn là những người bằng xương bằng thịt đã trở thành huyền thoại cho một thời khẩn hoang “dưới sông sấu bắt, lên rừng cọp tha, ra đồng rắn cắn”...

Truyện Cây huê xà được dựng thành phim do VTV3 phát sóng. Thầy Năm do diễn viên Thương Tín đóng, Lê Bình vai Hai Rắn, ca sĩ Hứa Vĩ Văn vai thằng Lợi...

Trong phim, con Lài không chết mà gả cho thằng Lợi, hóa giải mối oán thù. Hương rừng Cà Mau của Sơn Nam được in năm 1962, còn phim Cây huê xà được dựng trong năm 2002, với khoảng cách thời gian 40 năm nên kịch bản có khác so với nguyên tác để phù hợp thời đại cũng không có gì lạ.
(Còn tiếp)

Kỳ 1 - Kỳ 2 - Kỳ 3 - Kỳ 4 - Kỳ 5 - Kỳ 6

Du lịch, GO! - Theo Thanh Dũng (báo Thanh Niên), internet

Read More

Theo dấu Sơn Nam - Kỳ 1: Đi tìm “Con trích ré”

Sinh thời, nhà văn Sơn Nam luôn được nhiều người thắc mắc những chuyện ông viết có thiệt hay hư cấu. Ông chỉ cười, nụ cười hàm chứa nhiều ẩn ý. Lần theo vết chân của ông, chúng tôi tìm thấy biết bao điều thú vị...

Từ câu chuyện trong sách…

Con trích ré là truyện ngắn trong tập Hương rừng Cà Mau, nhân vật bé Kiều mê con trích ré là loài chim đẹp nhứt rừng xanh nên ba em là cai tổng Báu bảo các tá điền cho Kiều con trích ré nuôi. Sơn Nam tả trích ré rất khôn nên chủ cưng nuôi thả trong nhà như chó, trích múa đẹp và đá hay như gà.

Rồi ngày nọ cai tổng Báu khao tiệc rình rang đón tiếp quan phó tham biện là người Lang Sa (Pháp). Con trích thấy quan phó biện cứ kêu ré chói tai, nhào tới đá mổ làm quan thầy trầy trụa, chảy máu. Cai tổng Báu sợ nên bắt chim trích cho quan tham biện bẻ gãy cổ làm rô ti ăn hả giận, bất chấp lời nài nỉ của con. Chuyện kết thúc đắng ngắt, bé Kiều hận cha giết con trích nên chui vào ao nước trong góc nhà trốn và em chết ngạt...

Con trích ré là chuyện thâm thúy vì loài chim cũng biết yêu ghét, phân biệt xua đuổi kẻ thù. Nhưng lắng đọng sự băn khoăn có nói quá không bởi nơi nào nuôi chim trích thả rông như chó mèo, chim là chim sao biết giữ nhà! Câu chuyện không đề cập đến địa danh, xóm làng, con người cụ thể, ấy vậy nhưng ông Nguyễn Nhứt Thống, Trưởng ban Tuyên giáo TX.Sa Đéc (Đồng Tháp), xác nhận ngày xưa các miệt vườn người ta nuôi chim trích giữ nhà bởi chúng rất khôn và ông cũng từng nuôi nhiều con.

Về Miệt Thứ (Kiên Giang) qua các huyện An Minh, An Biên quê hương của Sơn Nam mới rõ trong miệt này có nhiều nhà nuôi trích cồ, trích ré. Quả là loài chim dữ, thấy người lạ bước vào nhà nó kêu điếc tai, chạy xáng tới xù lông há mỏ mổ... Nhưng nuôi trích nhiều thì chỉ có một nơi.

... đến xóm trích

Anh Huỳnh Văn Sơn, ngụ H.Tịnh Biên (An Giang), là dân thương hồ kể hồi đó anh thích đọc sách Sơn Nam và tưởng chuyện cây huê xà, con trích ré, bắt sấu rừng U Minh... là chuyện phịa đọc chơi. Nhưng rồi chạy ghe theo kinh T4, qua ấp Lung Lớn, xã Kiên Bình (H.Kiên Lương, Kiên Giang), Sơn ngạc nhiên thấy trên bờ kinh bóng trích lố nhố đi cùng gà vịt, chó mèo. Sơn nói: “Hiếu kỳ tôi tấp ghe vào nhưng bị bầy trích xù lông đe dọa, chủ la chúng mới bỏ đi. Tôi nể ông Sơn Nam quá, chuyện ở xứ khỉ ho cò gáy mà ổng viết rành rẽ như lòng bàn tay”.

Tới ấp Lung Lớn hỏi xóm trích, người địa phương ai cũng biết. Muốn vào xóm trích phải thuê đò chạy vào vì chưa có đường xe. Đó là một xóm nhỏ nằm chơ vơ dưới cái nắng hầm hập. Gương mặt đen bẻm, ông Cao Văn Lợi, một người nuôi trích cho biết xóm này nuôi trích đã mấy chục năm nay. Ông Lợi khoe: “Ngẫm lại trích khôn hơn chó, phải chính tay chủ bắt chúng mới được, còn kẻ khác dù lạ hay quen thò tay bắt là chúng đá, mổ lại. Trích lì lợm lắm, nó đã rượt mổ thì hù dọa, xua đuổi nó vẫn sấn vào, khi chủ la nó mới thôi, bị trích mổ trúng đau thấu trời”. Theo ông Lợi, lúc trích ấp trứng, giữ con còn dữ hơn chó đẻ, gặp người lạ hay loài thú, gia cầm nào tới gần ổ là chim mẹ, chim bố nhảy tới đá tới tấp cho tới khi kẻ thù bỏ chạy.

Ông Lợi cho biết để nuôi trích giữ nhà phải nuôi từ lúc trích mới nở, chăm sóc đã quen hơi chúng mới quyến luyến chủ không bỏ đi. Có hai loại trích là trích ré và trích cồ, người nuôi thích trích cồ hơn vì lông chúng sặc sỡ, khôn và to con hơn trích ré. Ông Lợi nói: “Trích múa đẹp lắm, chủ túc tay ra hiệu là chúng múa theo”.

Theo ông Lợi, trích cồ là loài chim đẹp nhứt rừng xanh, lại biết múa, biết đá như gà nên hiện nay rất nhiều người ở trong và ngoài tỉnh lần tới đây mua trích nuôi như chim kiểng làm thú vui mới. Ông Lợi nói: “Xóm heo hút nhưng sống được là nhờ nuôi trích, nuôi cuốc bán cho người chơi chim. Khi bán trích, tụi tôi cũng dặn trước chúng dữ lắm nên thuần dưỡng từ từ, những ngày đầu hạn chế cho con nít tới gần không chúng mổ là nguy. Trích làm quen chủ mới cũng nhanh, nuôi chừng vài hôm chủ mới kêu gì chúng cũng nghe”. Rồi ông bông đùa, dân xóm trích nghèo nuôi trích là để dành giữ nhà cho người khác.

Xóm trích đồng không mông quạnh nên ban trưa tiếng trích kêu nghe nẫu ruột. Những căn nhà lá thấp ngày ngột ngạt nóng rát da, đêm leo lét đèn dầu, đèn bình tối mò... Ông Lợi nói xóm này nhiều người nuôi trích nhưng nay họ lội rừng săn trích rừng, trích bổi bởi đã vào mùa săn chim. Một con trích rừng bán thịt vài chục đến vài trăm ngàn đồng, chim nhỏ nuôi dưỡng làm chim mồi, bán lại người chơi chim kiểng. Ông Lợi than giờ trích rừng ít dần, phải đi xa đặt bẫy mới có miếng ăn, âu cũng là nghiệp báo của nghề sát sinh muông thú.

Trích là loài chim đẹp nhứt rừng xanh nhưng chủ nó bao đời vẫn đen đúa, nhà cửa trống trước hụt sau. Trích có cánh nhưng không biết bay, chỉ chạy lủi trốn trong bụi cây. Nó như thân phận người săn chim luôn thập thò, thậm thụt đi săn trộm với cái vòng lởn vởn đói nghèo...

Nhà văn Sơn Nam để lại cho đời những tác phẩm có giá trị lịch sử văn hóa về vùng Nam bộ xưa như: Hương rừng Cà Mau, Lịch sử khẩn hoang miền Nam, Văn minh miệt vườn, ĐBSCL nét sinh hoạt xưa...
Tập truyện Hương rừng Cà Mau được ấn bản từ năm 1962, tới nay qua nhiều lần tái bản vẫn luôn bán chạy. Tập sách này được NXB Trẻ xem là “trấn sơn chi bảo” trong các đầu sách hay đã tái, xuất bản.

(Còn tiếp)

Kỳ 1 - Kỳ 2 - Kỳ 3 - Kỳ 4 - Kỳ 5 - Kỳ 6

Du lịch, GO! - Theo Thanh Dũng (báo Thanh Niên), internet

Read More

Về Bát Tràng mà đi... xe trâu

Làng gốm - làng du lịch Bát Tràng (Gia Lâm - Hà Nội) lâu nay đã được nhiều người dân trong và ngoài nước biết tới bởi các sản phẩm gốm sứ truyền thống tinh xảo và sản phẩm du lịch mới độc đáo.

Du khách trong và ngoài nước khi đến Bát Tràng đều cảm thấy thích thú khi được đi trên những cỗ xe do trâu kéo thư thả tham quan làng nghề.

Chiếc xe được đóng chắc chắn bằng gỗ, bộ chuyển động được dùng từ bộ bánh hơi của xe ô tô. Mỗi khi đủ khách là xe chạy (khoảng gần chục người, người nước ngoài 5USD/người, người Việt thường thuê xe theo chuyến với giá 100.000 đồng/chuyến). Điều khiển xe là một người “quản trâu“.

Chỉ cần nghe những tiếng “vắt“ vào là rẽ trái, “họ“ là dừng lại, “ra này“ là rẽ phải. Chú trâu như hiểu được “tiếng người”, nên lúc thì rẽ trái, rẽ phải, dừng lại cho khách mua hàng, hay chụp ảnh răm rắp theo hiệu lệnh.

Ý tưởng dùng xe trâu để phục vụ khách du lịch Bát Tràng là của giám đốc trẻ Nguyễn Minh Hải, sinh năm 1970, người làng Bát Tràng. Đi lên từ đôi bàn tay trắng, anh Hải đã mạnh dạn đầu tư kinh doanh gốm sứ - nghề truyền thống lâu đời của làng quê. Ý tưởng “du lịch xe trâu” đã được anh ấp ủ từ nhiều năm nay. Anh lặn lội lên miền ngược để “tuyển lựa“ một đôi trâu mộng, rồi về dày công huấn luyện để chúng ngoan ngoãn làm việc. Anh bảo hồi đi học cấp 3 đã từng nghe câu thơ của một thi sĩ: “Những đàn trâu Việt Bắc béo tròn/Đủng đỉnh về nơi quê hương mới lạ”.

Ngờ đâu, lớn lên được chứng kiến cảnh này thật thú vị. Trâu xuống núi rồi về Bát Tràng tập ăn cỏ trên triền đê, ăn mía, ăn cám... thay cho thức ăn trước đây ở vùng sơn cước. Rồi chúng làm quen với tiếng còi ôtô, xe máy... Những hôm trời rét, trâu còn được phủ lên lưng một tấm chăn ấm... Xe trâu giờ đây đã trở thành một hình ảnh thân quen đối với du khách khi đến Bát Tràng tham quan.

Bên cạnh sự đổi thay sầm uất của một làng nghề truyền thống, cỗ xe trâu vẫn cần mẫn đi về như tô đậm thêm bức tranh làng quê trong thời kỳ đổi mới, bắt đầu từ ý tưởng và tình yêu quê hương của một anh “trai làng”.

Du lịch, GO! - Theo An Ninh Thủ Đô + YuMe... và nhiều nguồn ảnh khác.

Read More

Du lịch Campuchia: Chuyện nhỏ... nên biết (kỳ 4)

(Tiếp theo) - Đổi tiền và mua bán.

Tại cửa khẩu, du khách nên đổi ngay một ít tiền Việt sang đồng riel (tiền Campchia) và sẽ đổi tiếp ở Phnom Penh. Tỉ giá đổi tiền ở cửa khẩu thường thấp hơn ở Phnom Penh. Ở Phnom penh, có thể đổi tiền trong các ngân hàng; tuy nhiên các tiệm vàng sẽ giải quyết nhanh gọn hơn nhiều.

< Đồng riel của Campuchia.

Trước đây, ở Siem Reap, Sihanouk Ville và một vài thành phố khác ở Campuchia, du khách có thể thanh toán bằng tiền Việt Nam; ngày nay người dân nước này chỉ nhận đồng riel và đô la Mỹ. Nếu đổi tiền Việt sang đồng riel ở Siem Reap, Sihanouk Ville, tỉ giá sẽ thấp hơn ở cửa khẩu khá nhiều.


< Hàng trái cây ở chợ Phnom Penh. Ở đây, người bán ít nói thách hơn ở chợ Siem Reap.

Dùng đô la Mỹ để thanh toán cũng có điều bất lợi. Những món hàng nếu trả bằng riel sẽ có giá thấp hơn 1 đô, nhưng nếu khách trả bằng đô la Mỹ thì tất cả sẽ đều có giá 1 đô la. Hoặc nếu bạn đưa tờ 20 đô la để thanh toán cho món hàng hay dịch vụ có giá trị thấp hơn thì người ta sẽ thối lại bằng tiền riel. Du khách sẽ lúng túng khi quy đổi giá trị giữa đô la Mỹ và tiền riel và thường chịu thiệt trong trường hợp này. Nói chung, khi giao dịch mua hàng hoặc dịch vụ, nếu có thể hỏi giá và thanh toán bằng riel sẽ có lợi hơn là đô la bởi mọi thứ sẽ được cộng thêm cho tròn chứ không có số lẻ dưới đơn vị 1 đô la Mỹ.

Có một số dịch vụ gần như luôn được báo giá và nhận thanh toán bằng đô la Mỹ như nhà nghỉ, khách sạn, vé tham quan, xe tuk tuk, thuê xe máy và cả giặt ủi, mát xa (massage)... thì du khách có thể thanh toán bằng đô la hoặc riel (quy đổi tương đương).


< Khu hàng ăn uống trong chợ lớn của Phnom Penh, chỉ nhận thanh toán bằng riel, không nhận tiền Việt và đô la Mỹ.

Trong các siêu thị không nhận đổi tiền nhưng nếu khách mua hàng trả bằng đô la Mỹ thường được tính theo tỉ giá khá cao so với giá đổi bên ngoài.

Khi mua bán, bất cứ trường hợp nào du khách cũng có thể và nên trả giá, kể cả ở khách sạn (có ghi giá). Thường thì người bán nói thách (ít nhiều tùy nơi) nên du khách cần trả giá; tuy nhiên, điều đáng nói là người bán không bao giờ tỏ vẻ bất bình, khó chịu, thậm chí họ còn vui vẻ nói ‘thanks  you’ khi khách không mua.

Một kinh nghiệm là mua hàng lưu niệm ở Phnom Penh rẻ hơn ở Siem Rep. Đặc biệt chợ Nga (Russia Market) ở Phnom Penh bán hàng ít nói thách hơn và có bán nhiều mặt hàng.

Sim điện thoại Metfone


< Bảng giá tính bằng đô la Mỹ dựng ngay trước cửa hàng massage ở Siem Reap.

Tại cửa khẩu Mộc Bài sẽ có người mời khách mua sim điện thoại của hãng Metfone. Giá 3 đô la, có sẵn 3,8 đô la trong tài khoản. Bạn nên mua ngay, bởi sim này đã được kích hoạt và người bán sẽ đưa kèm một mảnh giấy in sẵn nội dung hướng dẫn cách chỉnh máy, khá đơn giản. Nếu để khi đến nơi, mua ở các cửa hiệu bán sim, gặp người bán không nói tiếng Việt và tiếng Anh, bạn sẽ gặp khó khăn hơn. Lúc đó, nếu bạn không biết cách tự chỉnh máy, họ sẽ làm và lấy thêm 1 đô la tièn công. Chưa kể một trường hợp, họ nói hết sim 3 đô, chỉ có sim 5 đô nhưng tài khoản cũng chỉ có sẵn 3,8 đô la.

Với sim Metffone (nghe nói là công ty của Viettel đầu tư ở Campuchia), bạn có thể gọi về Việt Nam và các nước khác dễ dàng. Nhiều người cho rằng, ra nước ngoài đi chơi, dẹp chuyện làm ăn sang một bên và ở đó mình không có bạn bè thì không cần dùng điện thoại.


< Ăn ở các cửa hàng bình dân dọc đường phố Siem Reap có giá dễ chịu hơn vào khu chợ đêm và các khách sạn. Thực đơn có ghi tiếng Anh và kèm ảnh chụp, nhín khá hấp dẫn.

Thực ra, nhu cầu dùng điện thoại khi sang nước khác là rất cần. Phòng khi có trở ngại gì đó, bạn có thể nhờ nhân viên khách sạn nơi bạn trọ giúp đỡ. Hay đơn giản nhất là gọi tài xế xe tuk tuk quen đến đón. Nhưng có một điều hơi dở là vào các khu di tích (ngay cả ở Angkor Wat) rộng mênh mông, nhóm bạn rất dễ bị lạc nhau thì sóng của Metfone rất kém, chập chờn và có nơi mất sóng hoàn toàn.

Ủng hộ chứ đừng bố thí

Ở Campuchia, số người ăn xin không tập trung nhiều ở các điểm du lịch. Rải rác trong các thành phố, những người ăn xin cũng tỏ ra dễ mến và không đeo bán, gây phiền hà cho khách du lịch. Họ sẽ bỏ đi nếu người khách lắc đầu hoặc chắp tay cám ơn dù chỉ nhận được chút tiền lẻ, không có thái độ chê bai (!) như kiểu hành khất chuyên nghiệp ở nước ta.

< Những người Campuchia là nạn nhân bom mìn tập hợp nhau lại thành ban nhạc truyền thống của họ và biểu diễn ở những nơi có đông du khách. Họ lặng lẽ, cần cù biểu diễn và nhận tiền giúp đỡ của du khách chứ không ăn xin.

Nhưng du khách sẽ chứng kiến cảnh xin ăn hoàn toàn khác ở “làng người Việt” tại Biển hồ (Tonlé Sap). Ban đầu, họ là những người lao động nghèo khổ, bỗng dưng các công ty du lịch ào ào đưa khách đến tham quan. Đối với các nhà tổ chức tour đi thuyền dạo Biển hồ thì đây là một điểm dừng chân không tốn vé và họ khai thác ‘lòng nhân đạo’ của khách du lịch.

Khách du lịch Âu-Mỹ có khái niệm ‘du lịch giúp ích’, nhưng họ muốn hỗ trợ cho những người lao động nghèo bán sản phẩm thủ công chứ không phải đi bố thí. Thay vì mua hàng trong các siêu thị, cửa hàng ở thành phố, người ta muốn mua của những người tự tay làm ra sản phẩm. Nhiều du khách Việt lại nghĩ khác, họ sẵn lòng bố thí để ‘tích đức’ hoặc để ‘gieo nhân’, mong có ngày hái ‘quả’. Qua thời gian, nhiều người dân ở “làng người Việt” lấy việc chờ du khách đến để xin tiền làm nghề nghiệp chính của họ; vừa nhàn nhã lại thu nhập cao hơn lao động động kiếm cơm trước đây.

Hết
Kỳ 1 - Kỳ 2 - Kỳ 3 - Kỳ 4

Du lịch, GO! - Theo Mai Lĩnh (Thời Báo Kinh Tế Sàigòn)

Read More

Du lịch Campuchia: Tham quan Angkor thế nào? (Kỳ 3)

(Tiếp theo) - Mạn phía tây và trung tâm thành phố Siem Reap là vùng đất của các di tích, đền đài dày đặc chiếm hơn nửa diện tích của cả tỉnh (10.299 km²).

Từ thành phố Siem Reap, muốn đi tham quan Angkor Wat, Angkor Thom hay bất kỳ đền đài di tích nào, mỗi người đều phải mua vé. Vé có thời hạn hiệu lực và dùng cho bất kỳ điểm đến nào.

Trên vé có in ảnh của du khách (chụp tại chỗ khi mua vé) giá vé, thời hạn giá trị và ghi rõ “không được chuyển nhượng cho người khác”. Giá vé vào cửa một ngày 20 đô la; ba ngày 40 đô la và một tuần 60 đô la. Gọi là ngày nhưng chính xác là mỗi lượt đi qua cửa kiểm soát để vào khu di tích.

< Một ngôi đền trong Angkor Thom.

Nếu mua vé có gía trị ba ngày, không có nghĩa là bạn sẽ phải đến liên tục trong ba ngày, mà bạn được vào cửa ba lần trong thời hạn 7 ngày. Ví dụ, bạn mua vé giá 40 đô la vào ngày 1/6, sẽ có giá trị đến hết ngày 7/6. Mỗi lần vào cửa, vé bị bấm một lỗ. Vé một tuần giá 60 đô la được vào cổng 7 lần bất kỳ ngày nào trong thời hạn một tháng.

Đầu tiên, có thể thấy rằng là không nên mua vé giá 20 đô, vì không thể nào tham quan khu di tích rộng lớn này trong một ngày. Thời gian mở cửa cho du khách vào khu di tích hàng ngày từ 05g30 đến 17g30 (phòng vé bắt đầu làm việc từ 05g00). Thử hình dung, một người trẻ, khỏe vào Angkor suốt 12 tiếng đồng hồ liên tục di chuyển, không nghỉ chân, không vào quán ăn uống... thỉnh thoảng mới dừng lại để chụp ảnh cũng chỉ có thể loanh quanh ở Angkor Wat, Angkor Thom mà thôi. Kiểu tham quan ‘cưỡi ngựa xem hoa’ ấy, chỉ có thể để lại ấn tượng sau chuyến đi chỉ là một “đôi chân rã rời”!

< Vé vào cửa 3 ngày có giá trị trong 7 ngày.

Với những người có điều kiện (nhất là thời gian) và mong muốn săn được những hình ảnh đẹp cần ít nhất cái vé một tuần, giá 60 đô la. Phương tiện di chuyển thuận tiện nhất ở Siem Reap để đến các khu di tích là xe tuk tuk. Chỉ nên đi xe đạp loanh quanh trong trung tâm thành phố (cũng không nhiều lắm) và tất nhiên đi chợ đêm thì không gì bằng... cuốc bộ.

Có lẽ phù hợp với nhiều người là loại vé ba ngày, giá 40 đô la Mỹ. Ngày đầu tiên bạn nên đến nơi gần nhất là Ankor Wat. Khuôn viên nơi này rất rộng nhưng xe không được vào nên du khách phải đi bộ, leo tam cấp khá nhiều, trong khi cây cối rất ít dọc lối đi. Bạn đừng quên đem theo loại mũ vải rộng vành hoặc dù. Nếu quên đem mũ từ Việt Nam thì hãy mua ở chợ Phnom Penh hoặc mua ngay khi đến Siem Reap; đừng để phải mua mũ ở khu vực trước cổng Angkor Wat, bạn sẽ phải mua với giá gấp đôi - hoặc hơn nữa - so với những nơi khác!

< Hầu hết các lối đi trong Angkor Wat không có cây cối che bóng mát.

Ngoài máy ảnh, mỗi người nên tự mang theo nước uống. Du khách phải đi bộ dưới cái nắng chang chang, không có bóng cây hoặc khi vào đền, có chỗ núp nắng thì lại phải leo tam cấp hơi nhiều. Lúc đó, muốn đi mua nước uống, ngoài chuyện giá đắt, bạn phải đi bộ thêm những đoạn đường dưới nắng gắt mới đến khu vực có hàng quán.

Vào bên trong đền, có những nơi không phải của ban quản lý di tích lập nên mà do người dân địa phương kiếm tiền bằng cách đốt mấy cây nhang đưa cho du khách cầu khấn trước các pho tượng. Trừ trường hợp bạn thực sự muốn cúng thì hãy nhận mấy cây nhang đó mà lạy; nếu không, bạn nên từ chối ngay. Khi bạn cầm nhang của họ đưa và làm theo lời họ bảo, vừa cắm nhang xong, họ sẽ đề nghị bạn bỏ tiền vào tấm vải để sẵn trên bệ đá. Một kiểu lợi dụng thánh thần để trấn lột du khách khá nhẹ nhàng.

< Khách vừa cắm nhang, gac thanh niên kia lật miếng vải lên bảo khách đặt tiền vào rồi đậy lại.

Chuyện này diễn ra trong nhiều ngôi đền ở Siem Reap, nhưng hầu hết các nơi khác do phụ nữ làm, riêng trong Angkor Wat, có một nhóm 4 người đàn ông trông mặt mày hung dữ và cách họ đưa nhang gần như ép du khách, khiến nhiều người vì ngại mà phải cúng rồi móc ví ra. Không hiểu sự việc này diễn ra đã lâu chưa và ban quản lý khu di tích có biết chăng?!

Bất kỳ ngày nào tham quan khu di tích này bạn cũng nên đi thật sớm. Trước hết là tận dụng thời gian bạn phải trả tiền để có mặt trong khu vực các di tích, thứ hai là có thể nghỉ trưa khá lâu, tránh cái nắng nóng ban trưa. Ở Angkor Wat, từ sáng sớm đến chiều tà đều có thể có góc chụp ảnh đẹp.

< Đi bộ nhiều dưới nắng, du khách còn phải leo khá nhiều tam cấp lên cao ở Angkor Wat.

Nhưng không nên nghỉ trưa ở Angkor Wat, vì nếu bạn vào quán ăn trưa xong khó mà đi tiếp khi trời đang nắng gắt. Vậy hãy rời nơi này, đi tiếp sang Angkor Thom cách đó không xa. Ăn uống nghỉ trưa xong, bạn đi tiếp về phía đông tới đền Ta Prohm, nơi có thể vào thăm lúc trời nắng gắt. Ta Prohm là nơi sẽ rất khó chụp ảnh nếu bạn đến vào sáng sớm và về chiều, khi nguồn sáng mặt trời chiếu chếch sẽ bị cây cối rậm rạp và tháp nằm sát nhau che khuất; khác với Angkor Wat và Angkor Thom.

Sau Ta Prohm, nơi không phải leo trèo nhiều, bạn nên quay về đền Phnom Bakheng để leo lên ngôi đền trên đồi cao này tìm một vị trí tốt chờ ngắm cảnh hoàng hôn và tha hồ bấm máy. Như vậy, trong buổi chiều thứ nhất, bạn đã vào Angkor Wat và đền Ta Prohm, nhưng chỉ đi ngang đền Bayon và Ankor Thom, chưa vào bên trong.

< Đền Ta Prohm.

Sáng hôm sau, tiếp tục đi sớm và điểm dừng chân đầu tiên sẽ là đền Bayon, nơi những khuôn mặt đá đang chờ. Đến nơi, đừng vội vàng chụp toàn cảnh, hoặc chụp cận những khuôn mặt đá; những khối đá sẽ đen sì trên nền trời. Hãy tìm lối đi lên tận trên cùng, khi những tia nắng chếch rọi vào mặt tượng, các nhà nhiếp ảnh tha hồ tìm bố cục mà bấm máy rước khi những đoàn khách theo tour tràn lên vướng víu khung hình! Sau khi chụp ảnh chán chê trong khu Bayon, bạn hãy ra ngoài, chụp toàn cảnh ngôi đền từ xa, lúc này nắng chiếu cao, các khối đá nổi bật chi tiết trên nền trời xanh thẫm.

Diện tích Angkor Thom vốn rộng hơn Angkor Wat nhiều lần với đền Bayon nằm ở vị trí trung tâm, nhưng khu di tích này bị hư hại nhiều, còn lại rất ít kiến trúc tương đối nguyện vẹn so với những gì các vương triều Khmer xưa đã xây dựng lên.

Các loại xe có thể vào sâu trong khu vực Angkor Thom nên sau khi ghé Bayon, du khách sẽ tiếp tục đi xe vào và thăm các khu đền khác rồi nghỉ trưa ở đây. Buổi chiều có thể tiếp tục đi tham quan đền Prah Khan, không xa về hướng bắc. Nếu hôm trước, chưa ưng ý với những tấm ảnh mặt trời lặn nhìn từ đền Phnom Bakheng, bạn còn cơ hội quay lại nơi này lần nữa để chụp cho ra tác phẩm.

Sang ngày thứ ba, du khách nên đến một điểm có thể nói là xa nhất nhưng khá thú vị, thăm di tích thần Vishnu ở dòng suối và thác nước Kban Spean trên núi Kulen là khởi nguồn sông Siem Reap. Dãy núi này còn gọi là núi Mahendraparvata, vốn là một địa điểm thiêng liêng, một thánh địa đối với dân tộc Khmer. Tại đó, vua Jayavarman II đã tuyên bố độc lập khỏi Java, khai sinh vương triều Angkor và lập kinh đô đầu tiên của người Khmer. Trên bản đồ và theo lời của mấy anh lái xe tuk tuk thì điểm đến này cách thành phố Siem Reap từ 43 đến 50km, nhưng thực tế chúng tôi nhìn thấy cây số 58 ở chỗ rẽ vào 1km nữa thì đến điểm dừng xe. Từ đó, du khách sẽ lội bộ 1,5km dốc núi, đường đi được tu bổ và làm vài đoạn tam cấp nên khá dễ đi.

< Đền Bayon nằm ở trung tâm Angkor Thom.

Khi đi, bạn nên đi thẳng lên suối Kban Spean để lượt về có thể ghé đền Banteay Srei ngay cạnh đường đi. Banteay Srei (ngôi đền của phụ nữ) thờ thân Shiva, được xây dựng vào thế kỷ X bằng đá ong và sa thạch đỏ với những tác phẩm điêu khắc được coi là “báu vật trang sức” của nghệ thuật Khmer.

Tất cả các điểm đến trong ba ngày đều phải đi qua cổng soát vé trên đường Charles De Gaulle, ngoài hai khu Angkor Wat và Angkor Thom, các khu đền khác đều có cửa soát vé, vì thế du khách cần giữ vé cho đến khi hết giá trị. Chiếc vé đã mua có giá trị đến bất kỳ điểm nào trong khu di tích, ngoài ra du khách không phải mua thêm vé hoặc nộp bất kỳ loại phí nào khác.

< Thác nước ở suối Kban Spean.

Cần lưu ý, từ trung tâm Siem Reap đi Angkor, có hai đường chính: một là đại lộ Sivatha và đường thứ hai là Pokambor (phạm vi trung tâm), đoạn kế tiếp mang tên Tusamuth và đoạn cuối đến tận Angkor Wat là Charles De Gaulle.

Dù xuất phát từ trung tâm thành phố theo đường nào, các lái xe tuk tuk luôn luôn đưa khách qua cổng bán vé trên đại lộ Charles De Gaulle, nhưng khi trở về họ luôn luôn chạy đường Sivatha.

Còn tiếp
Kỳ 1 - Kỳ 2 - Kỳ 3 - Kỳ 4

Du lịch, GO! - Theo Mai Lĩnh (Thời Báo Kinh Tế Sàigòn)

Read More